Gebelik ve İlaç Kullanımı

Pek çok ilacı kullanabilirsiniz ,ama mutlaka doktorunuza danışın

40 hafta süren uzun bir dönem olan gebelik süresince pek çok nedenlerle çeşitli ilaçlar kullanılması söz konusu olabilir.Bunun dışızere kalsiyum ve diğer minerallerin ve vitaminlerin desteği çoğu kez gereklidir. İstatistiklere göre hamilelik sırasında herhangi bir nedenle ilaç kullanma sıklığı %80leri aşmaktadır..

FDA Sınıflaması

Gebelik ve İlaç Kullanımı

Sağlık istatistiklerinin en düzenli tutulduğu ve ilaç kullanımında en titiz davranan ülke olarak kabul edilen ABD de tüm besin ve ilaçları denetleyen kurum olan FDA (Food and Drug Administration) ilaçları gebelikte bebek üzerinde etkileri açısından beş ayrı gruba ayırmıştır.Pekçok açıdan yetersiz kalmasına karşın bugün için dünya çapında en sık kullanılan sınıflamadır. İlaçlar beş ayrı kategoriye ayrıldığı bu sınıflamada gebeliği sırasında söz konusu ilacı bilerek ya da bilmeyerek kullananlardan elde edilen bilgilerin yeraldığı bir veri bankası kullanılmaktadır.İlaçların kullanıldığı gebelik haftasının dikkate alınmaması bu sınıflamanın en zayıf kısmıdır çünkü organlarda yapısal bozukluk yaptığı kesinlikle bilinen ilaçların büyük bir kısmının kritik devre (yani organ gelişiminin olduğu devre) atlatıldıktan sonra genellikle bu etkiyi göstermemesidir.Bilgi birikimi arttıkça ilaçların kategori değiştirmesi de söz konusu olabilmektedir.

A Kategorisi: İnsanlarda yapılan çalışmalarda fetus üzerine olumsuz bir etki saptanmamıştır. Bu gruba dahil olan çok az sayıda ilaç vardır. Gebelikte kullanılan vitaminler bu gruptadır.

B Kategorisi:

  • Hayvanlarda yapılan çalışmalarda hayvan fetusları üzerinde olumsuz bir etki saptanmamıştır, ancak insanlarda yapılan çalışmalar mevcut değildir.
  • Hayvanlarda yapılan çalışmalarda olumsuz etkiler saptanmış, ancak insanlarda yapılan çalışmalarda bu olumsuzlukların doğrulanmamıştır.
  • Penisilin grubu antibiotikler bu grupta yer alır.

C Kategorisi:

D Kategorisi: İlaçlarda insan fetusu üzerine olumsuz etki bulunmuştur. Bu gruptaki ilaçlar kar/zarar oranı kar lehine olduğunda kullanılabilecek ilaçlardır.

X Kategorisi: bu gruptaki ilaçlarda da insan fetusu üzerine olumsuz etki bulunmuştur. Ancak bu gruptaki ilaçlar gebelikte kullanıldığında kar/zarar oranı her zaman zarar lehine olan ilaçlardır. Bu yüzden hiç bir şekilde gebelikte kullanılmamalıdır

Doğal olarak tüm gebeler de gebe olmayan diğer insanların maruz kalabileceği hastalıklara açıktır.Ayrıca şeker hastalığı, epilepsi (sara) , tiroid bezi hastalıkları gibi pek çok kronik hastalık gebelik sırasında da ilaç kullanımını gerekli kılabilir.

Genel olarak gebelik planlansın ya da planlanmasın adet döngüsünün son haftasında (beklenen adet kanamasına bir hafta kalmasından itibaren) tüm ilaçların dikkatli kullanılması uygun olacaktır. Buna karşılık gebelik sırasında herhangi bir sağlık sorununda

‘’Nasıl olsa ilaç kullanamam’’ düşüncesi ile tedaviden kaçınmak ta daha büyük zararlar doğurabilir.Örneğin yüksek ateş bebek için zararlı olabilir.Güvenli ateş düşürücülerin kullanımından kaçınmak bebeğin yüksek ateşe daha çok maruz kalmasına yol açabilir.İdrar yolu enfeksiyonunda kullanımı gerekli olan antibiotikleri kullanmamak anne hayatını dahi tehlikeye sokan ağır tabloların oluşmasına neden olabilir.

Bu bölümde gebelikte sıklıkla kullanılması gereken ilaçların güvenilirlik durumu hakkında bilgi vermeyi uygun görüyoruz.Ancak ne olursa olsun ilaç kullanmadan önce mutlaka doktorunuza danışmanız gerekir.

  • Hayvan ve/veya insanlarda yapılan çalışmalar yetersizdir.
  • Hayvan deneylerinde olumsuz etkiler saptanmış, ancak insanlara ait veri yoktur.
  • Gebelikte kullanılan ilaçların çoğu bu grupta yer alır.
Etken Madde Piyasa Adı Gebelik Kategorisi Gebelik Sırasında Kullanım Emzirme Süresince
ANTİBİYOTİKLER

Penisilin Grubu

Ampisilin

Kristalize penisilin

Amoksisilin

Ampisilin-sulbactam

Amoksisilin- Klavulanik asit

Ampisina

Alfasilin

Silina

Seskasilin

Amoksina

Largopen

Alfoxil

Demoksil

Remoxil

Düocid

Alfasid

Augmentin

İesef

B

Fetus üzerinde olumsuz  bir etki gösterilmemiştir

Süte az miktarda geçer Bebekte ishal ya da pamukçuk yapabilir

Kinolonlar

Özellikle idrar yolu enfeksiyonlarında ilk tercih

Tarivid

Menefloks

Cipro

Cifloks

C

Hayvan deneylerinde yük taşıyan eklemlerin kıkırdaklarında bozulma görülmüş

İlk 3 ayda kullanıldığında kesin olmamakla birlikte spina bifida,kasık fıtığı,kulak ve göz sorunları oluşabilir

Doğum sırasında bebeğin sıkıntıya girmesi nedeniyle yapılan sezaryen oranında artış izlenmiştir

Süte geçer

Emziren annelerde kullanılmamalı

Makrolidler

Eritromisin

Spiramisin

Eritro

Erhytrocin

Rovamycin

B

Olumsuz bir etki gösterilmemiştir

Emzirme sırasında güvenli

Co-Trimaksazol

Bactrim

Kemoprim

B

D (Doğuma yakın dönemde)

İlk 3 ayda fetusta folik asit eksikliğine bağlı sorunlar oluşabilir

Doğuma yakın kullanıldığında yenidoğan sarılığını arttırır

Süte düşük miktarda geçer

İshal nedeni olabilir

Sefalosporinler

Kendi aralarında 1-4. jenerasyon olarak sınıflanır.

Bu sınıflama burada dikkate alınmamıştır

Maksipor

Ceclor

Zinnat

Cefatin

Enfexia

Despefin

Rocephine

Suprax

Kefsid

B

Hayvan deneylerinde zararsız görülmüştür

Emzirme döneminde güvenli

Süte az miktarda geçer

Aminoglikozidler

Özellikle idrar yolu enfeksiyonlarında enjeksiyon halinde sık kullanılan bir gruptur.Burada tüm grup birlikte ele alnmıştır.

Genta

Gentrex

Garramycin

Mikasin

Nebcid

C

Plasentadan geçer

Böbrekler üzerinde olumsuz etki yapabilir.Kortizon grubu ile birlikte kullanıldığında renal kistik displazi tablosunu arttırdığına dair kuşkular vardır

İşitme kaybı ( 8.kranial sinire etki ile) yapabilir

Süte az miktarda geçer

Bebekte ishale neden olabilir

GRİPAL ENFEKSİYONLARDA KULLANILAN İLAÇLAR

Guaifenesin

Vics vapo ekspektoran

C

İlk 3 ayda kullanımı kasık fıtığına neden olabilir

2. ve son 3 ayda güvenli kabul edilir

 

Dekstrometorfan

Benical

C

Narkotik(uyuşturucu) grubunda yeralan bir maddenin türevidir.

Öksürük kesici olarak gebelikte tercih z"edilmemelidir

 

Pseudo efedrin

Sudafed

Triaminic

C

Hayvan deneylerinde ve muhtemelen insanlarda kasık fıtığı ,yarık dudak gibi ağır olmayan anomalilere neden olabildiği kabul edilir

İlk 3 ayda kullanıldığında gastroşisis nedeni olabileceği düşünülülmekte.

Süte geçer

Emzirme döneminde güvenli

Klorfeniramin

Genelde antigripal ilaçlar içinde kombinasyon halinde bulunur

Aferin

Tylol hot

Kongest

Benical

B

Hayvan deneylerinde yüksek dozlarda 6 parmak ,kasık fıtığı,kız fetuslarda kalça eklemi bozukluğu,sindirim sistemi problemleri gösterilmiştir.

Gebeliğin son 2 haftasında antihistaminik kullanımı prematür bebeklerde görülen göz problemlerini arttırır.

Bebekte huzursuzluğa neden olabilir.

Emzirme sırasında önerilmez

SİNDİRİM SİSTEMİ İLAÇLARI

Bizmut

Denol

C

Kana çok az miktarda karışır.

Kesinleşmiş olumsuz etki yoktur

 

Lansoprazol

Lansoprol

B

Hayvan deneylerinde teratojenik etki gösterilmemiş ama yüksek dozda kullanıldığında hayvan fetuslarında ileriki dönemlerde kansere neden olabileceğinden şüphelenilmektedir

İnsanlar üzerinde kanıtlanmış bir etki olmamasına rağmen kullanımından kaçınılmalıdır.

Önerilmez

Sucralfate

Antepsin

B

Pepsin aktivitesini engeller.Hayvan deneylerinde çok uzun süre ve yüksek dozda içerdiği Aluminyuma bağlı bazı olumsuz etkiler bildirilmiştir. İnsanlarda zararlı olduğuna dair kanıt yoktur

Kana çok az miktarlarda geçer.Plasentadan bebeğe geçmediği kabul edilir.

Kullanılabilir

Famotidin

Ranitidine

Cimetidine

H2 reseptör blokerleri

Famodin

Ulcuran

Ranitab

B

Hayvan deneylerinde olumsuz sonuçlar elde edilmemeiştir.Plasentadan geçer

İnsanlarda teratojenik etki bildirilmemiştir

Famotidine diğer H2 reseptör blokerlerinne göre süte daha az geçer. Emizrmede tercih edilmelidir

Simeticon

Metsil

C

İlk 3 ayda kullanıldığında kalp defektlerine neden olabileceğinden şüphelenilmektedir.

Daha sonraki dönemleri için risk verisi yoktur

 

Lactuloze

Duphalac

Levolac

B

Barsaklardan minimal emilerek kana karışır.Hayvan deneylerinde ve insanlarda olumsuz etki gösterilmemiştir

Kullanılabilir

Anti reflü ilaçlar

Gaviscon

Rennie

----

Çok yüksek dozlarda çok uzun süreler kullanılmadığı sürece güvenlidir

Kullanılabilir

AĞRI KESİCİLER

Ibuprofen

Dolgit

Brufen

B

D(son3 ayda)

İlk 3 ayda kanıtlanmış risk yoktur ancak bazı anomalileri arttırdığına dair çok şüpheli kanıtlar vardır.

Son 3 ayda ductus arteriosus un erken kapanmasına ve pulmoner hipertansiyona,bebeğin idrar miktarını azaltarak oligo- hidramniosa neden olabilir.

Gebelik süresinde uzama görülebilir

Süte çok az miktarda geçer

Emzirmede güvenli

Diclofenak

Voltaren

Miyadren

Diclomec

Cataflam

Dolorex

B

D(son3 ayda)

İbuprofen ile aynı

İbuprofen ile aynı

Parasetamol(Asetaminofen)

Parol

Tamol

Termalgine

Minoset

B

Plasentadan geçer

Kısa süreli uygun dozda kullanımda olumsuz etki gösterilmemiştir.

Çok yüksek dozlarda Karaciğer üzerinde toksik etki ve fetal ölüm görülebilir.

Süte geçer

Bebekte döküntüye neden olabilir

Tenoxicap

Piroxicam

Meloxicam

Tilcotil

Felden

Melox

Cycladol

----

Yeterli veri yoktur

Doğuma yakın kullanıldığunda ductus arteriosusun erken kapanmasına neden olabilir

Yeterli veri yoktur

Metamizol

Novalgin

----

Annede trombositopeni ve lökopeni nedeni olabilir. Gebeliğin ilk 3 ayında ve son 6 haftasında kullanılmamalıdır.

3 ayın altında kullanılmamalıdır.

Naproksen

Naprosyn

Aprol

Endol

B

D(son 3 ayda ve doğuma yakın )

İlk 3 ayda kanıtlanmış risk yoktur ancak bazı anomalileri arttırdığına dair çok şüpheli kanıtlar vardır.

Son 3 ayda ductus arteriosus un erken kapanmasına ve pulmoner hipertansiyona,bebeğin idrar miktarını azaltarak oligo- hidramniosa neden olabilir.

Gebelik süresinde uzama görülebilir

 
SİNİR SİSTEMİ İLAÇLARI (Epilepsi , Depresyon ,Anxiete vb hastalıklarda kullanılan ilaçlar)

SodyumValproat

Depakin

D

Plasentadan geçer. Nöral tüp defektleri,kafatası ve yüzde bozukluklar, ürogenital sistem anomalileri,

Doğan bebekte gelişim sorunlarına neden olabilir.

Bebeklerin karaciğerine zarar verebilir

Ancak anne için ciddi tehlike oluşturan durumlarda kullanılmalıdır

Süte çok az miktarda geçer

Emzirmede güvenli kabul edilir.

Diazepam

Diazem

D

Yüksek dozlarda farklı anomalilere neden olabilir

Anne için hayati durum söz konusu olmadıkça gebelikte uzun süreli kullanılmamalıdır.

Özel durumlarda sakinleştirici veya antikonvülzan olarak kısa süreli kullanılabilir

Süte geçer

Bebekte sakinleştirici etkisi olabilir, beslenmeyi zorlaştırır

Emzirme sırasında önerilmez

Barbitüratlar(Phenobarbital Primidon)

Luminal

Bellergal

Mysoline

D

Microsefali ve Fetal Hidantoin sendromu adı verilen klinik tabloya neden olabilir.İlk 3 ayda kullanıldığında kalp defektleri ne neden olabilir.Uzun süre kullanıldığında yenidoğan döneminde yoksunluk sendromu ve yenidoğanın hemorajik hastalığı ortaya çıkabilir.

Annede de folik asit eksikliğini tetikleyebilir

Süte geçerek bebekte sedasyona ve yoksunluk sendromu bulgularına neden olabilir.

Emziren annelere önerilmez

Carbamazepine

Tegretol

C

Plasentadan geçer. İlk 3 ayda kullanıldığında merkezi sinir sistemi,kol ve bacak anomalileri ve bebekte gelişme geriliğine neden olur. Ek olarak tam kanıtlanmamakla beraber yarık damak ,safra kesesi yokluğu,kasık fıtığı ve zeka geriliğine neden olabileceği düşünülür

Süte az miktarda geçer

Emzirme sırasında güvenlidir

Amitriptyline

Laroxyl

D

Plasentadan geçer. Hayvan deneylerinde ansefalosel ve iskelet defektlerine neden olduğu gösterilmiştir

İnsanlarda kol ve bacak anomalileri, göz gelişiminde bozukluklar, yüz anomalileri, hypospadias, yarık dudak damak ve dış genital organlarda gelişim bozukluklarına neden olur

Süte geçer

Anne sütü alan bebekler üzerindeki etkisi hakkında yeterli bilgi yoktur

Citalopram

Cipram

C

Hayvan deneylerinde çok yüksek dozlarda gelişme geriliği ve doğumsal kalp defektleri riski saptanmış

Hamilelik ve emzirme süresince kullanıldığında gelişme geriliği ve bebek ölümlerinde artış söz konusu olabilir

Süte geçer

Emzirme döneminde önerilmez

İmipramine

Tofranil

D

İnsanlarda kol ve bacak anomalileri,göz gelişiminde bozukluklar, yüz anomalileri, hypospadias, yarık dudak damak ve dış genital organlarda gelişim bozukluklarına neden olabilir

Süte geçer

Bebeğe etkileri konusunda yeterli veri yoktur

Fluoxetine

Prosac

B

Deney hayvanlarında olumsuz etki gösterilmemiştir.

Plasentadan geçer.

İnsanlarda ilk 3 ayda kullanımın düşük riskini arttırabileceği düşünülür.Geç dönemde kullanımı da gelişme geriliği ve yenidoğan döneminde uyum sorunu ortaya çıkarabilir

Süte geçer

Bebekde sulu dışkılama, kusma ve huzursuzlık yapabilir

Alprozalam

Xanax

D

Yüksek dozlarda hayvanlarda iskelet bozuklukları,beyincikte gelişim bozukluğu ve erkek fetuslarda erişkin dönemde davranış bozukluklarına neden olabildiği gösterilmiştir.

Plasentadan geçtiği kabul edilir.

Gebelik sırasında uzun süre kullanılırsa yenidoğanda yoksunluk sendromuna neden olabilir

Süte geçer.

Emzirme sırasında önerilmez

 

E-Bülten
Üye olun gebelik haftanıza göre bilgiler mailinize gelsin
Son menstruasyonun (adet kanaması) ilk günü
Gebelik Ajandanız
Son menstruasyonun (adet kanaması) ilk günü
Verdiğiniz bilgiler ile oluşturulacak sayfada tarihler verilerek yapmanız gerekenler listelenecektir.
Yeni Doğan Fotoğrafları
Sıkça Sorulan Sorular
Kan uyuşmazlığı hangi durumlarda ortaya çıkar, anne ve baba olarak yapmamız gerekenler nerlerdir