Sık Karşılaşılan Durumlar ve İlaç Kullanımı

Sık Karşılaşılan Durumlar ve İlaç Kullanımı

Bilgi sahibi olun ancak doktorunuza danışın ve onun önerilerine uyun...

Gebelikte ilaç kullanırken nelere dikkat etmeli?

1) Doktorunuza danışmadan kesinlikle ilaç almayın.

2) Gebelik planlıyorsanız (özellikle adet döngüsünün ikinci yarısında) ilaç kullanımında dikkatli olun. Adet kanamsının başlamasından itibaren ilk 15 gün ilaç kullanımı açısından riskli değildir.15-21. günler de güvenli kabul edilebilir .Bundan sonraki dönemde adet kanamasına kadar ilaç kullanmamaya özen göstermekte yarar vardır)

3) Size önerilen doz ve süreden eksik ya da fazla ilaç kullanmayın. İlaçların miligram veya gram olarak dozu sıklıkla duyacağınız (kuvvetli ilaç ) kavramıyla ilgili değildir.Doktorunuz ilaç reçete ederken vücut ağırlığınız başta olmak üzere çeşitli faktörlere göre dozu belirler. Özellikle antibiotik türü ilaçları eksik dozda ve önerilenden daha az sürede kullanmak yarardan çok zarar getirebilir.Çünkü etkin tedavi verilmediğinde bakteriler antibiotiklere karşı direnç geliştirme yeteneğine sahiptir.Antibiotikleri (enfeksiyon tedavisi için önerilen ilaçlar) saatinde ,yeterli dozda ve sürede kullanmaya özen gösterin.

4) İlaç prospektüslerini okuyun ancak onlara dayanarak karar vermeyin,doktorunuza danışın İlaç prospektüsleri hastayı bilgilendirmekten çok üretici firmayı korumaya yöneliktir.Bu yüzden son derece nadir görülen komplikasyonlar dahi detaylı bir şekilde anlatılır ve hemen her ilaçta gebelerin ve emzirenlerin kullanmasına dair çekinceler yeralır. Ülkemizde ilaç prospektüslerinin değişmesi çok uzun ve zahmetli bir süreçtir.Bu nedenle çoğu ilacın prospektüsü uzun süredir yenilenmiş değildir.Buna karşın ilaçlarla ilgili bilgi birikimi arttıkça gebelikte kullanımı hakkında bilgiler gün geçtikçe artmakta ve eskiden kullanması sakıncalı görülen pek çok ilaç artık kullanılabilir bulunmaktadır.Prospektüsleri okuyun ancak doktorunuza danışmadan ilacı kullanmama ya da kesme yoluna asla gitmeyin. Unutmayın ki doktorunuz o prospektüsü zaten biliyordur.Eğer şüpheleriniz varsa doktorunuzla bu durumu paylaşın

Sık karşılaşılan hastalıklarda gebeler için tedavi seçenekleri

Burun tıkanıklığı ve Sinüzit

Gebelikte vücutta su tutulmasına bağlı olarak burun mukozasında da ödem ortaya çıkar.sinüsler de burun boşluğıunun uzantısı kabul edilebilirler.Burun mukozasındaki şişme sinüslerin burun boşluğuna açıldığı ufak delikler kolayca tıkanır ve sinüs boşluğundaki sıvı burun boşluğuna akıtılamaz.bu durumda sinüzit ortaya çıkar. Hasta burun ve gözlerin alt kısmında dolgunluk ve ağrı, yorgunluk ,kırıklık bazen şiddetli başağrısından şikayet eder.

Bu durumla başa çıkmanız için birkaç öneride bulunmak uygun olacaktır:

  • Sigara dumanı,toz vb. tahriş edici ve alerjen maddelerle temasınızı azaltın
  • Daha da fazla su için (Gebelikte önerilen günde 2 l den de fazla)
  • Günde birkaç kez serum fizyolojik (tuzlu su,deniz suyu vb) le burun boşluğunuzu yıkayın.bunun için çeşitli ilaçlar kullanabileceğiniz gibi 1 l kaynamış suya 1 çorba kaşığı sofra tuzu ekleyerek kendiniz de hazırlayabilirsiniz. ‘Dekonjestan’ olarak adlandırılan burun damla ve spraylerinin hamilelikte kullanımı çok güvenli değildir.Ancak bu tür ilaçların bağımlısı sayılabilecek hastaların gebelik sırasında da sıkça kullandıklarına tanık olmaktayız.

İshal ve Kabızlık

Sindirim sistemi değişiklikleri gebelik sırasında çok belirgindir.Çoğu anne adayı başta artmış progesteron hormonu etkisiyle ve ek olarak ta kullanılan demir içeren ilaçlar nedeniye kabızlıktan şikayet eder.Bu durumu düzeltmek için öncelikle bol sıvı almak ve posalı gıdaları tercih etmekte fayda vardır.Bol sebze ve meyve tüketmek,kepekli ekmeği tercih etmek,müsli türü posalı tahıl içeren gıdaları tüketmenin faydası olacaktır.Yürüyüş yapmak ta yardımcı bir faktör olarak kabul edilebilir.

Bütün bu önlemlere karşın kabızlık şikayeti devam ediyorsa gebelik sırasında güvenle kullanabileceğiniz ilaçlar vardır.Bu ilaçlar için doktorunuza başvurmakta fayda olacaktır.

İshal birden fazla nedenle ortaya çıkabilen bir durumdur.

Çoğu kez kabızlığa neden olan demir ilaçları bazı anne adaylarında ishal yapabilir. Bu durum kesinleşirse ve ishal rahatsız edici düzyedeyse farklı bir ilaç kullanımı sorunu çözebilir.

Besin zehirlenmeleri en sık ishal nedenlerinden birisidir.Farklı tiplerde ortaya çıkabilen bu durumdan genelde anne adayı ile aynı besini tüketen diğer aile bireyleri de etkilenir. Gaita tetkiki herhangi bir ishal nedeni ortaya koyamazsa kaybedilen sıvının ve tuzların yerine konması çoğu kez yeterli olacaktır.Eğer tabloya kuama da eşlik ediyorsa sıvı ve tuzların serumlaverilmesi gerekli olur.Barsak enfeksiyonları sıklıla parazitler ve bazı bakterilere bağlı olarak ortaya çıkar.Gaitanın direk incelemesi ve gaita kültürü bu durumda nedeni ortaya çıkarma konusunda genelde başarılıdır.Saptanan etkene göre uygun antibiotik tedavisi gereklidir.

Nefes Darlığı ve Öksürük

Gebelikte damarlarda dolaşan kan hacminin artması kalbin dakikada pompalamak zorunda kaldığı kan miktarını arttırır.Kanın pekçok görevi arasında en önemlisi akciğerlerden aldığı oksijeni dokulara taşımaktır.Genel olarak bu taşınan oksijen yeterli olmadığı zaman nefes darlığı hissi ortaya çıkar.Gebelikte vücudun oksiyen gereksinimi artar yani kanın daha fazla miktarda oksijeni akciğerlerden alyuvarlara yükleyip dokulara taşıması gerekir.Akciğerlerde ise gebelik öncesine göre belirginleşen bir kapasite düşüklüğü söz konusudur.Yani alınan hernefeste akciğerin hava keseciklerine giden hava hacminde bir miktar düşüş olur.

Bütün bu değişiklikler nefes darlığını özellikle gebeliğin ikinci yarısında sık karşılaşılan bir sorun haline getirir.Nefes darlığı arttıran nedenlei kısaca özetleyelim;

  • Kansızlık: Alyuvar sayısının azalması şeklinde de tanımlanabilen kansızlık en sık nefes darlığı nedenidir.Kan sayımı yatırmak,eğer yapıldıysa tekrarlamak ve varsa kansızlığın tedavisi gerekir.
  • Hızlı yemek: Biraz fazla miktarda bir öğünü üstelik te hızlı yerseniz daha fazla kan sindirim sistemine hücum eder ve nefes darlığı ortaya çıkabilir.Küçük öğünleri iyi çiğneyerek tüketmek sorunu çözecektir.
  • Kısa süre içinde fazla kilo almak: Bu durum da oldukça sıktır.Kilo kontrolünü kaybettiyseniz nefes darlığı çekmeniz yüksek bir olasılıktır
  • Eskiden varolan fakat bulgu vermeyen kalp ve akciğer sorunları: Yukarıdaki nedenler söz konusu değilse önceden de varolan ancak bulgu vermeyen bir hastalık sorumlu olabilir.Bu durumu doktorunuzla paylaşmanız doğru olacaktır.
  • Psikolojik nedenler: Hamilelerin daha duygussal olduğu bilinir.Özellikle paylaşılamayan sıkıntı ve üzüntüler kendini bu şekilde ortaya çıkrabilir.Ancak bu yakınmanın psikolojik nedenli olduğuna karar vermeden önce başka hiçbir neden olmadığı kesin olarak saptanmalıdır.

Öksürük te pekçok nedenden dolayı orataya çıkabilir ancak gebelikte genel olarak daha inatçıdır.Nedeni belirlebdikten sonra gebelik sırasında da kullanılabilecek farklı nitelikte ilaçlar öksürük tedavisinda kullanılabilir.Genel olarak daha bol su içmek,çok kuru ortamlarda uzun süre kalmamak öksürüğün hafiflemesine katkı sağlar

Etken Madde Piyasa Adı Gebelik Kategorisi Gebelik Sırasında Kullanım Emzirme Süresince
ANTİBİYOTİKLER

Penisilin Grubu

Ampisilin

Kristalize penisilin

Amoksisilin

Ampisilin-sulbactam

Amoksisilin- Klavulanik asit

Ampisina

Alfasilin

Silina

Seskasilin

Amoksina

Largopen

Alfoxil

Demoksil

Remoxil

Düocid

Alfasid

Augmentin

İesef

B

Fetus üzerinde olumsuz bir etki gösterilmemiştir

Süte az miktarda geçer Bebekte ishal ya da pamukçuk yapabilir

Kinolonlar

Özellikle idrar yolu enfeksiyonlarında ilk tercih

Tarivid

Menefloks

Cipro

Cifloks

C

Hayvan deneylerinde yük taşıyan eklemlerin kıkırdaklarında bozulma görülmüş

İlk 3 ayda kullanıldığında kesin olmamakla birlikte spina bifida,kasık fıtığı,kulak ve göz sorunları oluşabilir

Doğum sırasında bebeğin sıkıntıya girmesi nedeniyle yapılan sezaryen oranında artış izlenmiştir

Süte geçer

Emziren annelerde kullanılmamalı

Makrolidler

Eritromisin

Spiramisin

Eritro

Erhytrocin

Rovamycin

B

Olumsuz bir etki gösterilmemiştir

Emzirme sırasında güvenli

Co-Trimaksazol

Bactrim

Kemoprim

B

D (Doğuma yakın dönemde)

İlk 3 ayda fetusta folik asit eksikliğine bağlı sorunlar oluşabilir

Doğuma yakın kullanıldığında yenidoğan sarılığını arttırır

Süte düşük miktarda geçer

İshal nedeni olabilir

Sefalosporinler

Kendi aralarında 1-4. jenerasyon olarak sınıflanır.

Bu sınıflama burada dikkate alınmamıştır

Maksipor

Ceclor

Zinnat

Cefatin

Enfexia

Despefin

Rocephine

Suprax

Kefsid

B

Hayvan deneylerinde zararsız görülmüştür

Emzirme döneminde güvenli

Süte az miktarda geçer

Aminoglikozidler

Özellikle idrar yolu enfeksiyonlarında enjeksiyon halinde sık kullanılan bir gruptur.Burada tüm grup birlikte ele alnmıştır.

Genta

Gentrex

Garramycin

Mikasin

Nebcid

C

Plasentadan geçer

Böbrekler üzerinde olumsuz etki yapabilir.Kortizon grubu ile birlikte kullanıldığında renal kistik displazi tablosunu arttırdığına dair kuşkular vardır

İşitme kaybı ( 8.kranial sinire etki ile) yapabilir

Süte az miktarda geçer

Bebekte ishale neden olabilir

GRİPAL ENFEKSİYONLARDA KULLANILAN İLAÇLAR

Guaifenesin

Vics vapo ekspektoran

C

İlk 3 ayda kullanımı kasık fıtığına neden olabilir

2. ve son 3 ayda güvenli kabul edilir

 

Dekstrometorfan

Benical

C

Narkotik(uyuşturucu) grubunda yeralan bir maddenin türevidir.

Öksürük kesici olarak gebelikte tercih z"edilmemelidir

 

Pseudo efedrin

Sudafed

Triaminic

C

Hayvan deneylerinde ve muhtemelen insanlarda kasık fıtığı ,yarık dudak gibi ağır olmayan anomalilere neden olabildiği kabul edilir

İlk 3 ayda kullanıldığında gastroşisis nedeni olabileceği düşünülülmekte.

Süte geçer

Emzirme döneminde güvenli

Klorfeniramin

Genelde antigripal ilaçlar içinde kombinasyon halinde bulunur

Aferin

Tylol hot

Kongest

Benical

B

Hayvan deneylerinde yüksek dozlarda 6 parmak ,kasık fıtığı,kız fetuslarda kalça eklemi bozukluğu,sindirim sistemi problemleri gösterilmiştir.

Gebeliğin son 2 haftasında antihistaminik kullanımı prematür bebeklerde görülen göz problemlerini arttırır.

Bebekte huzursuzluğa neden olabilir.

Emzirme sırasında önerilmez

SİNDİRİM SİSTEMİ İLAÇLARI

Bizmut

Denol

C

Kana çok az miktarda karışır.

Kesinleşmiş olumsuz etki yoktur

 

Lansoprazol

Lansoprol

B

Hayvan deneylerinde teratojenik etki gösterilmemiş ama yüksek dozda kullanıldığında hayvan fetuslarında ileriki dönemlerde kansere neden olabileceğinden şüphelenilmektedir

İnsanlar üzerinde kanıtlanmış bir etki olmamasına rağmen kullanımından kaçınılmalıdır.

Önerilmez

Sucralfate

Antepsin

B

Pepsin aktivitesini engeller.Hayvan deneylerinde çok uzun süre ve yüksek dozda içerdiği Aluminyuma bağlı bazı olumsuz etkiler bildirilmiştir. İnsanlarda zararlı olduğuna dair kanıt yoktur

Kana çok az miktarlarda geçer.Plasentadan bebeğe geçmediği kabul edilir.

Kullanılabilir

Famotidin

Ranitidine

Cimetidine

H2 reseptör blokerleri

Famodin

Ulcuran

Ranitab

B

Hayvan deneylerinde olumsuz sonuçlar elde edilmemeiştir.Plasentadan geçer

İnsanlarda teratojenik etki bildirilmemiştir

Famotidine diğer H2 reseptör blokerlerinne göre süte daha az geçer. Emizrmede tercih edilmelidir

Simeticon

Metsil

C

İlk 3 ayda kullanıldığında kalp defektlerine neden olabileceğinden şüphelenilmektedir.

Daha sonraki dönemleri için risk verisi yoktur

 

Lactuloze

Duphalac

Levolac

B

Barsaklardan minimal emilerek kana karışır.Hayvan deneylerinde ve insanlarda olumsuz etki gösterilmemiştir

Kullanılabilir

Anti reflü ilaçlar

Gaviscon

Rennie

----

Çok yüksek dozlarda çok uzun süreler kullanılmadığı sürece güvenlidir

Kullanılabilir

AĞRI KESİCİLER

Ibuprofen

Dolgit

Brufen

B

D(son3 ayda)

İlk 3 ayda kanıtlanmış risk yoktur ancak bazı anomalileri arttırdığına dair çok şüpheli kanıtlar vardır.

Son 3 ayda ductus arteriosus un erken kapanmasına ve pulmoner hipertansiyona,bebeğin idrar miktarını azaltarak oligo- hidramniosa neden olabilir.

Gebelik süresinde uzama görülebilir

Süte çok az miktarda geçer

Emzirmede güvenli

Diclofenak

Voltaren

Miyadren

Diclomec

Cataflam

Dolorex

B

D(son3 ayda)

İbuprofen ile aynı

İbuprofen ile aynı

Parasetamol(Asetaminofen)

Parol

Tamol

Termalgine

Minoset

B

Plasentadan geçer

Kısa süreli uygun dozda kullanımda olumsuz etki gösterilmemiştir.

Çok yüksek dozlarda Karaciğer üzerinde toksik etki ve fetal ölüm görülebilir.

Süte geçer

Bebekte döküntüye neden olabilir

Tenoxicap

Piroxicam

Meloxicam

Tilcotil

Felden

Melox

Cycladol

----

Yeterli veri yoktur

Doğuma yakın kullanıldığunda ductus arteriosusun erken kapanmasına neden olabilir

Yeterli veri yoktur

Metamizol

Novalgin

----

Annede trombositopeni ve lökopeni nedeni olabilir. Gebeliğin ilk 3 ayında ve son 6 haftasında kullanılmamalıdır.

3 ayın altında kullanılmamalıdır.

Naproksen

Naprosyn

Aprol

Endol

B

D(son 3 ayda ve doğuma yakın )

İlk 3 ayda kanıtlanmış risk yoktur ancak bazı anomalileri arttırdığına dair çok şüpheli kanıtlar vardır.

Son 3 ayda ductus arteriosus un erken kapanmasına ve pulmoner hipertansiyona,bebeğin idrar miktarını azaltarak oligo- hidramniosa neden olabilir.

Gebelik süresinde uzama görülebilir

 
SİNİR SİSTEMİ İLAÇLARI (Epilepsi , Depresyon ,Anxiete vb hastalıklarda kullanılan ilaçlar)

SodyumValproat

Depakin

D

Plasentadan geçer. Nöral tüp defektleri,kafatası ve yüzde bozukluklar, ürogenital sistem anomalileri,

Doğan bebekte gelişim sorunlarına neden olabilir.

Bebeklerin karaciğerine zarar verebilir

Ancak anne için ciddi tehlike oluşturan durumlarda kullanılmalıdır

Süte çok az miktarda geçer

Emzirmede güvenli kabul edilir.

Diazepam

Diazem

D

Yüksek dozlarda farklı anomalilere neden olabilir

Anne için hayati durum söz konusu olmadıkça gebelikte uzun süreli kullanılmamalıdır.

Özel durumlarda sakinleştirici veya antikonvülzan olarak kısa süreli kullanılabilir

Süte geçer

Bebekte sakinleştirici etkisi olabilir, beslenmeyi zorlaştırır

Emzirme sırasında önerilmez

Barbitüratlar(Phenobarbital Primidon)

Luminal

Bellergal

Mysoline

D

Microsefali ve Fetal Hidantoin sendromu adı verilen klinik tabloya neden olabilir.İlk 3 ayda kullanıldığında kalp defektleri ne neden olabilir.Uzun süre kullanıldığında yenidoğan döneminde yoksunluk sendromu ve yenidoğanın hemorajik hastalığı ortaya çıkabilir.

Annede de folik asit eksikliğini tetikleyebilir

Süte geçerek bebekte sedasyona ve yoksunluk sendromu bulgularına neden olabilir.

Emziren annelere önerilmez

Carbamazepine

Tegretol

C

Plasentadan geçer. İlk 3 ayda kullanıldığında merkezi sinir sistemi,kol ve bacak anomalileri ve bebekte gelişme geriliğine neden olur. Ek olarak tam kanıtlanmamakla beraber yarık damak ,safra kesesi yokluğu,kasık fıtığı ve zeka geriliğine neden olabileceği düşünülür

Süte az miktarda geçer

Emzirme sırasında güvenlidir

Amitriptyline

Laroxyl

D

Plasentadan geçer. Hayvan deneylerinde ansefalosel ve iskelet defektlerine neden olduğu gösterilmiştir

İnsanlarda kol ve bacak anomalileri, göz gelişiminde bozukluklar, yüz anomalileri, hypospadias, yarık dudak damak ve dış genital organlarda gelişim bozukluklarına neden olur

Süte geçer

Anne sütü alan bebekler üzerindeki etkisi hakkında yeterli bilgi yoktur

Citalopram

Cipram

C

Hayvan deneylerinde çok yüksek dozlarda gelişme geriliği ve doğumsal kalp defektleri riski saptanmış

Hamilelik ve emzirme süresince kullanıldığında gelişme geriliği ve bebek ölümlerinde artış söz konusu olabilir

Süte geçer

Emzirme döneminde önerilmez

İmipramine

Tofranil

D

İnsanlarda kol ve bacak anomalileri,göz gelişiminde bozukluklar, yüz anomalileri, hypospadias, yarık dudak damak ve dış genital organlarda gelişim bozukluklarına neden olabilir

Süte geçer

Bebeğe etkileri konusunda yeterli veri yoktur

Fluoxetine

Prosac

B

Deney hayvanlarında olumsuz etki gösterilmemiştir.

Plasentadan geçer.

İnsanlarda ilk 3 ayda kullanımın düşük riskini arttırabileceği düşünülür.Geç dönemde kullanımı da gelişme geriliği ve yenidoğan döneminde uyum sorunu ortaya çıkarabilir

Süte geçer

Bebekde sulu dışkılama, kusma ve huzursuzlık yapabilir

Alprozalam

Xanax

D

Yüksek dozlarda hayvanlarda iskelet bozuklukları,beyincikte gelişim bozukluğu ve erkek fetuslarda erişkin dönemde davranış bozukluklarına neden olabildiği gösterilmiştir.

Plasentadan geçtiği kabul edilir.

Gebelik sırasında uzun süre kullanılırsa yenidoğanda yoksunluk sendromuna neden olabilir

Süte geçer.

Emzirme sırasında önerilmez